Stop 6 van de gratis audiotour Door de Jordaan
Lindengracht
Een gedempte gracht, het Palingoproer en de omgekeerde wereld.
Luister naar het verhaal
Dit is de Lindengracht. Gracht? Je ziet geen water. Dat klopt: tot 1895 lag hier een gracht, precies waar je nu loopt. Hij werd dichtgegooid omdat het water vies was en het verkeer ruimte nodig had. Maar negen jaar eerder, op een zondag in juli 1886, was dit water het toneel van een volksspel: palingtrekken. Boven de gracht hing een touw, met daaraan een levende, glibberige paling.
Mannen voeren er in bootjes onderdoor en probeerden de paling los te rukken. Wie misgreep, viel in het water, tot groot plezier van het publiek. Het spel was verboden. De politie kwam en sneed het touw door. Toen sloeg de stemming om. De agent die dat deed, werd door de menigte afgetuigd, en de volgende dag kwam de buurt in opstand. Er kwamen barricades, het politiebureau werd belegerd, en uiteindelijk werd er met scherp geschoten.
Het Palingoproer kostte zeker vijfentwintig mensen het leven. Het ging al lang niet meer om een paling: het ging om armoede, en om een buurt die zich niet gezien voelde. Vandaag is het hier vredig. Nog één geheim: zoek op nummer 55 de gevelsteen met de vissen in de boom. De straatnaam staat er achterstevoren op: de omgekeerde wereld. Dit was de laatste stop. Je hebt de Jordaan gelopen: van volkszangers tot verzet. Bedankt voor het meewandelen, en geniet nog van de buurt.
Bronnen
Dit verhaal is gebaseerd op de bronnen hieronder en is nagelopen op 22 november 2026. Zie je een fout? Mail naar info@amsterdampodwalks.com.
- Stadsarchief Amsterdam: Palingoproer
- Ons Amsterdam: 25 en 26 juli 1886. Palingoproer in de Jordaan
- Gevelstenen van Amsterdam: Lindengracht 55
- Wikipedia: Lindengracht